Wewnętrzny krytyk – jak oswoić surowy głos w głowie - Razem w relacji

Ćwiczenie z dwoma krzesłami w duchu Gestalt

„Każdy z nas ma w środku głos, który czasem wspiera, a czasem podcina skrzydła. Zamiast go uciszać, można zaprosić go do rozmowy.”

Co to za głos?

Wewnętrzny krytyk to wewnętrzny komentator, który rzuca zdania w stylu: „Powinieneś się bardziej starać”, „Na pewno to popsujesz”, „Kto cię będzie słuchał?”. Najczęściej powstaje z mieszaniny rodzinnych nakazów, szkolnych ocen i kulturowych ideałów. W niewielkiej dawce motywuje do rozwoju. W zbyt dużej – podcina odwagę i wysysa energię.

Jak go rozpoznać?
Pojawia się przed ważnym zadaniem albo zaraz po nim. Lubi słowa „zawsze”, „nigdy”, „musisz”. Za nim stoją uczucia wstydu, napięcia lub bezsilności.

Dlaczego rozmowa z krytykiem może pomóc?

W terapii Gestalt zakłada się, że w każdym człowieku żyją różne części – te wspierające i te surowe. Kiedy pozwoli się im spotkać „na scenie” i wysłuchać obu punktów widzenia, napięcie zaczyna spadać. Ćwiczenie z dwoma krzesłami stwarza taką scenę w prosty, namacalny sposób.

Jak wygląda przygotowanie do ćwiczenia?

Ćwiczenie z dwoma krzesłami odbywa się bezpośrednio podczas sesji, pod opieką terapeuty. Nie trzeba organizować specjalnej przestrzeni w domu ani pilnować czasu — to zadanie specjalisty. Krótko mówiąc:

Ustawienie krzeseł. Terapeuta przygotowuje dwa siedzenia naprzeciw siebie. Jedno symbolizuje Ciebie, drugie – głos krytyka.
Uziemienie. Sesja zaczyna się od kilku spokojnych oddechów, by ciało wiedziało, że jest w bezpiecznym miejscu.
Ustalenie granic. Na początku wybiera się sygnał „stop”, którym można przerwać dialog, jeśli pojawi się dyskomfort.
Czas i tempo. Specjalista pilnuje rytmu rozmowy; jeśli temat okaże się zbyt obciążający, powraca się do niego w kolejnych spotkaniach.

(Gdy pojawi się potrzeba ćwiczeń samodzielnych, terapeuta pokaże, jak przenieść dialog w bezpieczne warunki domowe.)

Przebieg rozmowy – możliwy scenariusz

Usiądź na „swoim” krześle. Opowiedz krótko o sytuacji, w której krytyk najbardziej dokucza (np. pisanie CV). Zauważ, co dzieje się w ciele: napięty kark, ciężar w brzuchu.
Przesiądź się na krzesło krytyka. Przyjmij jego ton głosu. Pozwól, by mówił w pierwszej osobie: „Jestem zła, bo znów odkładasz CV”. Nie oceniaj – tylko daj mu przestrzeń.
Wróć na swoje krzesło. Powiedz krytykowi, co słyszysz i co czujesz, kiedy padają te słowa. Być może pojawi się złość lub smutek. Nazwij to.
Kilka razy zmień miejsca. Zadawaj pytania: „Czego chcesz mnie uchronić?”, „Co byłoby, gdybyś odpuścił choć trochę?”, „Czego naprawdę teraz potrzebuję?”.
Poszukaj wspólnego celu. Często krytyk pragnie ochrony lub sukcesu, tylko mówi ostrym tonem. Można zaproponować mu nową rolę: doradcy, który podpowiada, ale nie obraża.
Zamknij ćwiczenie. Podziękuj obu stronom, zamknij oczy, zrób trzy oddechy. Zanotuj kluczowe zdania lub odczucia.

Ważne: dialog prowadzony jest w Twoim tempie. Nie zawsze uda się zamknąć wszystkie etapy podczas jednego ćwiczenia i to jest w porządku. Terapeuta czuwa nad bezpieczeństwem i przerwie lub spowolni proces, gdy pojawi się taka potrzeba.

Co dalej – małe kroki na co dzień

Sygnał pauzy. Gdy krytyk zaczyna krzyczeć, powiedz w myślach „STOP”, zrób jeden świadomy wdech i pomyśl: „Co chciał mi przekazać?”.
Kartka wsparcia. Napisz zdanie życzliwego głosu („Robię, co mogę – to wystarczy na dziś”) i noś w portfelu.
Skala 0–10. Raz w tygodniu oceń siłę krytyka przed i po krótkiej rozmowie z nim. Obserwuj, jak z czasem maleje.

Kiedy warto poprosić o pomoc?

Krytyk tak bardzo blokuje działanie, że trudno zacząć najprostsze zadania.
Głos staje się wulgarny, przypomina traumatyczne postaci z przeszłości.
Pojawiają się myśli o samookaleczaniu lub poczucie, że „nic nie ma sensu”.

Im szybciej przyjrzeć się krytykowi z terapeutą, tym łatwiej odzyskać energię i życzliwość dla siebie.

Ćwiczenie z dwoma krzesłami pozwala spojrzeć na surowy głos jak na zmartwioną część siebie, a nie bezlitosnego sędziego. Kiedy krytyk zostanie wysłuchany, może zmienić się w doradcę, który przypomina o celach, ale nie odbiera odwagi.

„Wyobraź sobie, że Twój wewnętrzny głos zaczyna mówić tonem przyjaciela. To możliwe – krok po kroku.”

Jeżeli czujesz, że taka forma pracy może Ci pomóc, zapraszam – omówimy ją wspólnie i przejdziemy przez cały proces w bezpiecznej atmosferze. Skontaktuj się ze mną, aby umówić pierwsze spotkanie.

Pozdrawiam,